De trekkracht van het oude

Vroeger dacht ik dat ik goed presteerde onder druk. Ik ging in hyperfocus en stopte niet tot ‘het’ klaar was. Alleen was het nooit klaar. In het onderwijs ben je nooit 'klaar'. Doorgaan tot het niet meer gaat Met de komst van mijn kinderen, stopte ik met het 's avonds werken. Echt gas terug nam ik niet, ik dreef mijn werktempo tijdens en na schooltijd op. Regelmatig verliet ik de school als een van de laatsten. Daarnaast verplichtte ik mezelf ook tot deelname aan (of organisatie van) activiteiten op de scholen en verenigingen van de kinderen. De lichaamssignalen die ik ervaarde, zoals buik- en hoofdpijn, stopte ik weg. Of ik nam een paracetamol om toch door te kunnen gaan. Misschien deed ik iets rustiger aan op mijn vrije dagen, maar verder was ik 'oké'. Tot het niet meer ging. En ik leerde dat het anders kan. En mezelf toestond dat het anders mág. De kracht om te stoppen Blijkbaar hoort daar ook een pittige dosis daadkracht bij. Daadkracht om mijn eigen grenzen te bewaken, voor mezelf. Maar zodra ik mijn eigen grenzen moet bewaken tegenover anderen, zorgt een oud patroon in mij voor innerlijke strijd. Aanpassen tot ik mezelf kwijt was Als kind heb ik me geleerd aan te passen. Te voegen, te bukken, te stretchen. Mijn vriendin Julia noemt die aanpassing 'Barbapappa' en die vind ik zo kloppend. Zolang ik mij maar aanpaste, de versie van mij werd die een ander nodig had (of waarvan ik dacht dat ik alleen op die manier lief gevonden werd), dan werd het leven iets makkelijker. Dus ik trok me terug, werd stil... Makkelijk. Als ik me wel uitsprak, bijvoorbeeld in mijn puberteit, was snel duidelijk dat dit niet gewenst was. Het was te veel. En ik ervaarde: 'ik ben te veel'. Na jaren pellen aan die ui, heb ik schil voor schil mijn maskers onderzocht, geëerd, compassie gebracht en bedankt. In het midden vind ik mijzelf. Ik heb mij herontdekt. ‘Ik’ zit steeds vaker aan het stuur, niet mijn overleef- of beschermdelen. Al zal ik bij spannende gebeurtenissen zeker nog in een gekwetst deel schieten. Ga maar staan Want echt voor mezelf staan, en die daadkracht toestaan die daarbij nodig is, dat vraagt moed. Dat vraagt kracht. Voor mezelf staan, niet vanuit boosheid, maar vanuit geaardheid. Stevig, stabiel, terwijl ik geloof in mezelf. Rechtop, duidelijk, en terwijl ik dit in mijn dagboek schrijf komt er een mooie, rode libelle naast mij zitten... De libelle die mij laat weten dat ik aan het transformeren ben. Mezelf mag uitspreken, vanuit de verbinding met mezelf en mijn hulpbronnen. Ga maar staan. Voor mezelf, voor dat waar ik in geloof. Als ik in mezelf geloof, is het niet belangrijk wat anderen daarvan vinden. En toch merk ik dat het voor delen in mij nog steeds belangrijk is wat anderen van mij vinden. Wat als... Mijn volwassen deel kan gevolgen dragen. Mijn kleine deel kan een enorme angst voor afwijzing hebben. En die angst is groot. De angst maakt dat ik verdwijn in mijn onveilige holletje, waar ik zelf inmiddels veiligheid in kan aanbrengen. De angst is zo groot, waardoor ik voel hoe mijn vierjarige zelf zich heeft gevoeld. Zo eenzaam, zo onveilig. Soms raak ik vermengd met de angst. Mijn reptielenbrein gaat aan. De gevolgen voelen torenhoog, ik voel me zo afgewezen en niet gezien. Maar inmiddels weet ik uit te stappen. Naar buiten, de natuur in. Van waaruit ik uit kan reiken. Naar mijn man en later een ander luisterend oor. Die mij kan vertellen dat er nog verbinding is, waardoor ik terug kan naar mijn midden. En kan blijven, ook als (het) nog niet helemaal kloppend voor mij.

Mijn hart stroomde over van trots én ik liep hard tegen een oud patroon aan Afgelopen weekend heb ik zulke mooie activiteiten en workshops begeleid op het Vrijheid Blijheid familiefestival van de Elsterdome . Het startte vrijdagavond met de ontmoeting van andere teamleden en weekendgasten. We kwamen bijeen bij het kampvuur, ik begeleidde mantra's op mijn harmonium. Twee anderen drumden mee, het was heel mooi om samen met andere muzikanten te klinken. De volgende dag droeg ik bij aan de openingsceremonie. Ik speelde en zong drie mantra’s. Ik werd daarbij liefdevol ondersteund door Arjan op de gitaar en de trommels van Om Shree. Mijn man en jongste dochter bevonden zich tussen de ruim vijftig deelnemers. Ik zag geraaktheid op zowel hun gezichten als die van festivalbezoekers. Ik ervaarde verbondenheid, ik voelde ons vuur steeds meer aangaan. Ik ging helemaal op in de mantra 'Om Ganesha' van Sam Garett. Ik speelde steeds harder, ik klonk steeds fermer en de drums zwiepten het tempo mee op. En ik genoot! Na afloop stroomden tranen van dankbaarheid en geluk over mijn wangen. Hier kan ik nog lang op teren. Én ik voel dat ik een mantra-avond in de dome ga faciliteren, met Dominique van de Elsterdome als spaceholder (ik ben zo dankbaar voor haar vertrouwen in mij). Samen de onderstroom in Later die middag ging ik met een groep van 12 mooie mensen samen de onderstroom in. Mijn workshop heet: Systemisch delen, opstellingen in de dome. De deelnemers konden zich van te voren inschrijven, en de workshop zat vol! De meeste deelnemers ( en ikzelf) kenden elkaar nog niet, al kwamen sommigen in tweetallen. Dit gaf mij geen spanning, ik vertrouwde erop dat ik met mijn ervaring een veilige bedding kon creëren. En wauw, wat is dat gelukt. Er mocht gebeuren wat er mocht gebeuren. Zowel de vraaginbrengers als de anderen aanwezigen werden geraakt. Geraakt in onze systemen. Ontroerd door de herkenning. Ik zorgde voor voldoende 'hier en nu' door de vraaginbrenger te laten aarden, nabijheid te tonen of de representant te begeleiden richting zijn/ haar eigen systeem. Je mag voelen wat er gevoeld mag worden in het veld, maar je hoeft niet voor de volle 100% onderdeel te worden van het veld. Daarmee werkte ik als opsteller sensitief. Vanuit zachtheid, vanuit vertrouwen. Er kon ruimte ontstaan. In de opstelling zette ik mijn kwaliteiten als therapeut als vanzelf in. Het geroezemoes van het festival sloten we even buiten. Toch deden andere festivalbezoekers mee in de opstelling. Precies op het juiste moment, klopte een kindje met zijn handen op het raam. Magisch.

Tijd voor jezelf “Wat maakt dat ik geen tijd maak voor mezelf?”, vraagt ze. Een vraag die mij zo bekend is. We weten allemaal hoe zelfzorg er voor ons uitziet, en toch is het vaak het eerste wat erbij inschiet als de to-do-lijstjes langer worden en de kinderen zes weken thuis zijn. Door geen tijd voor onszelf te nemen, cijferen we onszelf weg. Ik word daar geen leuker mens van, en mijn cliënt herkent hetzelfde. ‘Ik raak dan sneller geprikkeld,” zegt ze. We onderzoeken de vraag en treffen daar een klein meisje. Een kindsdeel, wat niet van mijn cliënt blijkt te zijn. De trekkracht naar dit deel is groot. Zowel het kleine meisje als mijn cliënt krijgt een hulpbron. Een systemische oefening Om iets meer ‘hier-en-nu’ te krijgen, leg ik de systemische oefening die bij mij opkomt eerst uit. Mijn cliënt is aanwezig tijdens de uitleg, ze kan hier zijn. We besluiten te starten. Zodra zij haar moeder in het veld plaatst, zie ik bevriezing. Voor een deel van mijn cliënt is de nabijheid van haar moeder in het veld overweldigend. Mijn cliënt voelt dit zelf (nog) niet. Bij mijn vraag hoe dit voor haar is, zegt ze: ‘prima’. Maar ik zie iets anders. Ik zie haar hand richting haar gezicht bewegen, wat voor mij een aanwijzing is dat er een jong deel geactiveerd wordt in mijn cliënt. Vervolgens zie ik een beschermende houding over mijn cliënt komen. Meer ruimte voor verzachting “Mag ik met je delen wat er in mij opkomt”, vraag ik. “Hoe zou het zijn als je het kussen (wat voor de moeder staat) verschuift? En als je het fijn vindt, kun je ook met mij van plek wisselen.”  Het scheelt 1,5 meter, maar energetisch geeft het zoveel lucht. Mijn cliënt verschuift zelf het kussen en gaat op een andere plek zitten. Er ontstaat lucht in de opstelling. En door die lucht is er verzachting mogelijk, ontvangen, en het voelen dat mijn cliënt niet alleen is.

De weg naar binnen Mantra-zingen, voor mij dé manier om mijn hoofd leeg te maken. Toen ik voor het eerst een mantra zong, wist ik nog niet hoe diep de uitwerking zou worden. Maar al in dat eerste weekend bij True Circle , al zingend in de cirkel, kwam ik in een staat van zijn die nieuw was voor mij en toch bekend aanvoelde. Noem het de bron, mijn zelf, ‘het al’, of het niets. Woorden doen dit gevoel tekort. Ik voel wel duidelijk dat mantra's mij helpen bij de weg naar binnen . Dat het zingen voorbij zingen gaat, bevrijdend, groots. Dat mantra's er zijn om gedeeld te worden en gezamenlijk te ervaren. En dat ik daar een rol in heb. Ik ga op innerlijke reis en neem mee: mijn harmonium Tijdens het afgelopen Pinksterweekend was ik weer bij True Circle. Ik nam mijn harmonium mee om met mijn vriendin Marianne te spelen en zingen. Ik oefende ook voor mezelf. Wat er toen gebeurde, was onverwachts, maar zo hel(p)end. Groepsgenoten kwamen één voor één de zaal in. ‘Wat is dat voor ’n instrument’? ‘Organiseer jij ook mantracirkels’? Ik antwoordde: 'Nee joh, ik ben nog beginnend...' Twee leden van het begeleidingsteam reageerden enthousiast op mijn spel en zang. ‘Wil je ook meespelen met de volgende mantra?' ‘Nee hoor, dat lukt mij nog niet’. ‘Probeer maar, dit zijn de akkoorden'. En wat bleek: ik kon het wel. Binnen 10 minuten had ik de mantra onder de knie. Ook in het harmonium spelen hield ik mezelf klein . Met dit besef kon mijn zelfvertrouwen groeien. Gesteund door de groep: ‘wat mooi dat jij je eigen weg kunt vinden in de mantra’s’. ‘Jouw stem heeft me zo geraakt’. Én: ‘als jij hier ooit een concert in geeft, dan kom ik, maakt niet uit waar, maar ik ben erbij’. Inmiddels kan ik meerdere mantra's spelen. Het oefenen geeft mij rust en plezier en ik voel dat de tijd is gekomen om dit te delen. Niet vanuit een hoofdelijk 'willen', maar vanuit een concreet ‘weten’. En ik hoef het niet alleen te doen. De ontmoeting in de Elsterdome De juiste plek was al op mijn pad gekomen. De Elsterdome , waar de akoestiek zo mooi is dat ik mijn stem als vanzelf achter mij terug hoor. Dominique (de eigenaresse van de Dome) was meteen enthousiast toen ze hoorde dat ik harmonium speelde. Zij bracht mij in contact met Renske, van More Yoga . Renske is verbonden met de Elsterdome, zij geeft daar onder andere Vinyasa en Yin-lessen op de maandag- en donderdagavond. Ik voelde meteen een ‘ja’ bij de energie van Renske, sindsdien sta ik wekelijks bij haar op de yogamat. Met deze twee vrouwen ontstaat als vanzelf een nieuwe samenwerking. Een combinatie van yoga, mantra en klank. Vanuit zachtheid, vanuit vertrouwen, vanuit verbinding.

Na Vrijplaats in Carré , waren de kaartjes voor het Experiment van Wende in Doornroosje (Nijmegen) snel gekocht. Ik had al begrepen dat dit een ander soort show zou zijn. Ik kon me echter geen voorstelling maken van de grootsheid en impact van het verschil. Wende kwam afgelopen zaterdag alleen maar met nieuw materiaal. En niet zomaar nieuw, echt knisperend verse nummers. Krachtig en klein, lieflijk en groots, poëtisch en rauw, vurig en puur. Het was alles, en nog meer. Anderhalf uur lang hing heel Roosje aan haar lippen. Genietend van Wendes klanken, die magisch versterkt werden door de zeer muzikale begeleiders uit haar band. Iedereen luisterde naar haar prachtige teksten. Teksten die mij met grote regelmaat aan mijn innerlijke reis en het mooie werk in mijn praktijk deden denken. Wende schrijft over verbinding, over de angst voor verbinding, over luisteren voorbij de woorden. Juist voorbij die woorden, als het hoofd even stil mag zijn, ontstaat de ruimte voor heling. Wende zong over verschillende delen die een mens tot mens maakt. Er zijn kleine delen, grootse delen, bange delen en stoere delen. Ook dit lijkt weergegeven in de veelzijdigheid die Wende brengt. Van kwetsbaar en lyrisch naar krachtig en vurig. Ik werd geraakt op meerdere lagen doordat de intentie in elke noot, klank en muzikale aanslag voelbaar was. En dat alles loepzuiver gezongen en met zoveel doorvoelde passie gebracht. Ik was al fan van Wende, na deze avond is dit nog sterker geworden. Ik kan niet wachten tot haar volgende elpee uitkomt. Dat zal nog even duren, want Wende zet haar Experiment voort in een tweede editie. Een dikke aanrader dus, al zie ik dat de kaartverkoop daarvan ook hard gaat. Wende eindigde zaterdagavond met haar allernieuwste nummer, vers van de creatieve pers. Ik ben dankbaar voor haar stoere besluit dit 4 dagen na schrijven al aan Nijmegen te laten horen. Met de tekst nog in haar hand, duidelijk geraakt door de liefdevolle ontvangst van het publiek, zong ze: 'Laat het dan maar liefde zijn'. Ik ken de woorden van het couplet niet, maar hieronder een resonantie vanuit mij, geïnspireerd door Wende (en wetend dat haar woorden veel treffender zijn, maar ach, vanuit liefde geschreven): Als je even niet meer weet waar het zonlicht is gebleven, Als je je alleen voelt, met je tranen en de pijn, Als je niet meer weet wat je wilt halen uit het leven, Laat het dan maar liefde zijn. Het refrein blijft bij me, als een mantra die mij herinnert mijn hart te laten stromen. Ik wens jullie allemaal een liefdevolle zomer toe. Als je het antwoord even niet meer weet, ‘laat het dan maar liefde zijn’. Merk jij dat het druk kan zijn in jouw hoofd, of vind je het lastig om voorbij de woorden te luisteren? Soms is er even iemand nodig die een stukje met je meeloopt en de ruimte schept om te voelen. Je bent welkom om vrijblijvend contact met me op te nemen.

Veiligheid is een groot goed voor mij. Toen ik klein was, waren er weinig momenten waarop ik me echt veilig voelde. In de basis was dit fragiel, al zijn er wel momenten die ik me herinner. Bijvoorbeeld als ik ’s ochtends nog even bij mijn zus in bed kroop, en we tekeningen krabbelden op elkaars rug of letters schreven. De momenten waarop ik al zingend de afwas deed met mijn broer gaven het mij ook een warm gevoel. Ik zocht de veiligheid in mezelf op, door mijn deken heel strak om mezelf heen te trekken. Zo bakerde ik mijzelf, en gaf me daarmee onbewust die veilige ruimte die nodig was voor mijn geactiveerde lijfje. De alertheid van mijn systeem maakt dat ik een goede leerkracht, coach en orthopedagoog ben. Ik kan een sfeer haarfijn aanvoelen en weet welke interventies leiden tot een prettiger basis klimaat. Deze vaardigheid adem ik zelf uit met mijn manier van zijn, mijn warmte en kalme aanwezigheid. Mensen voelen zich gezien door mij, vooral als ik in verbinding ben met mezelf. Vroeger was ik op zoek naar veiligheid buiten mezelf. Ik zocht warme armen om mij heen. Ik kon me er bijna niet aan overgeven als ze er wel waren. Als een gespannen blok liet ik mij knuffelen, om me snel weer los te laten. Vertrouwen dat de knuffels zouden blijven, onvoorwaardelijk, kon ik niet. In plaats van de veiligheid buiten mijzelf te zoeken, vind ik deze inmiddels in mijzelf. Ik ben er voor mij. Ik kom voor mezelf op. Ik geef mij het comfort wat ik nodig heb om te verzachten. Ik sta mezelf toe te smelten in de armen van diegene die altijd onvoorwaardelijk klaar staat voor mij (maar waar delen van mij nog steeds terughoudend kunnen blijven). Ik draag mezelf en houd mezelf in balans. En daarmee komen als vanzelf mensen op mijn pad bij wie ik me veilig voel. Gelijkgestemden. Zij kennen en zien mij op lagen die voorbij het ‘hier en nu’ gaan. En inmiddels kan ik mij door enkele mensen laten dragen. Mensen als mijn shiatsutherapeut. Vorige week was ik bij haar voor een behandeling. Zoals altijd ging deze diep. Een deel van mij, diep verstopt, voelde zich veilig genoeg om haar onveiligheid te laten voelen. De last die zij voor anderen heeft gedragen kenbaar te maken. De moeite om te aarden, in het hier zijn, voelbaar te maken in mijn benen en kaken. Mijn volwassen deel en mijn professionele deel waren sinds de retraite al aan de afdaling begonnen. Dit kleine deel was nog niet gevolgd, merkte ik. En ze klopte hard aan bij mij. Toen ik thuiskwam van de behandeling, kwam er al snel migraine opzetten. Ik voelde vermoeidheid en rusteloze benen, en merkte dat ik ging opstijgen, richting dissociatie. Ik raakte steeds meer vermengd met mijn kleine deel. Ik besloot mijn lijf te volgen en koos voor rust en verzachting. In bed bleven mijn benen rusteloos. Ik legde mijn zwaartedeken over mij heen, en voelde het kleine meisje in mij zo duidelijk. Zo lukte het mij om in mijn volwassen zelf te blijven en troostte mijn kleine deel. Ik luisterde fijne nummers. En met deze muziek op de achtergrond doezelde ik weg. Ik bood mezelf de veiligheid die ik vroeger gemist heb.

Ik hoef het niet meer alleen te doen. Van terugtrekken naar echte verbinding vanuit een open hart. Lees hoe verbinding helpt bij het doorbreken van oude patronen.

Ik voel me rustig. Ik ervaar balans, ondanks uitdagingen die er spelen. Vorige maand werd ik diep teruggetrokken in de pijn van mijn familiesysteem. Dit keer was mijn vaders kant ‘aan de beurt’. Het nemen van een besluit riep spanning op. Spanning in mijn benen, spanning in mijn bovenrug. Ik kende dit. Ik herkende dit uit mijn verleden. Ik dacht terug aan een stapelbed in een koude, kille kamer. Daar voelde ik kou tot op het bot. Net voordat ik ging nadenken over de beslissing, viel mijn geboortebordje om. Het naambordje dat door mijn opa gemaakt is, toen hij al in een verpleeghuis zat. Het voelde alsof hij bij mij aanklopte. In de daarop volgende dagen werd mij geadviseerd een keuze te maken die niet klopte voor mij. Ik voelde dwang, ik voelde angst, ik voelde kou. Ik voelde 'dit klopt niet'. Ik voelde mijn opa zeggen: 'dit klopt niet'. Ik wilde de situatie uitpraten en werd gewaarschuwd dit niet te doen. Ik ervaarde, net als vroeger, dat ik mijn stem niet mocht gebruiken. Ook dit klopte niet. Ik zette de situatie op pauze, richtte mij op de aankomende vakantie en raakte ondertussen fysiek mijn stem kwijt. ‘Dit mag anders’, voelde ik. Ik mag mijn eigen keuze maken, ik ben vrij om mijn eigen gevoel te volgen. Hier heb ik zo hard voor gewerkt, ik kan niet anders dan mijn eigen pad volgen. Ik maakte een heerlijke wandeling aan zee. Al wandelend liep ik langs mijn eigen opstelling. Ik schreef woorden in de branding. Het woord 'vrij' voelde krachtig, goed. 'Volg', voor 'volg wat er van je verwacht wordt' klopte niet. Het voelde zo zwaar, waardoor ik besefte dat dit verder ging dan mijn zwaarte. 'Vertrouw' voelde goed, warm, sterk. Ik was klaar met wikken en wegen.

Voel jij je basis in een volle ruimte, of stroomt jouw energie weg? Eind november vielen een aantal puzzelstukjes in elkaar. Ik vond ineens de juiste woorden voor mijn aanbod in individuele trajecten en mijn aanbod voor groepen. Versterk je anker Zodra mensen bij mij instappen, gaan we van start met het traject: ‘Versterk je anker’. Hierin neem ik je mee naar je basis, het contact met jezelf, op een diepere laag. Vragen die hierbij kunnen helpen zijn: ‘wanneer voel jij je prettig?’, of ‘op welke plek/ in welke situatie ervaar jij balans?’. Het is hierbij de kunst om niet alleen het hoofd aan het woord te laten, maar verbinding te maken met de onderstroom. Vanuit die onderlaag onderzoeken we jouw hulpbronnen en voeden deze. Wanneer je stabiliteit in jezelf ervaart, kun je jezelf kalmeren in uitdagende situaties. Pas als cliënten hieraan toe zijn, kunnen zij kiezen voor het vervolgtraject ‘Diepgaand delen”. Dit weeg ik samen met de cliënt af, we doen alles stap voor stap. Mijn eigen anker Jarenlang hield mijn stem onbewust klein. Ik was verlegen, op de achtergrond, stil. Zo had ik het geleerd. Daaronder zat een verlangen om vrijuit te klinken, te zingen. Ik ervaarde een blokkade in mijn keel, die zich uitte in zenuwen wanneer ik solo zong (of voor mezelf opkwam). Tijdens mijn trauma-opleiding spiegelde een van de begeleiders mij wat mijn stem voor mij betekent. ‘Het licht in jouw ogen gaat aan als je het over zingen hebt’, zei Dick. Vanaf dat moment is mijn stem mijn krachtigste hulpbron. Het heeft mij laten groeien; ik durf een stuk meer, ik praat duidelijk en helder. En als ik mantra’s zing, kom ik in een enorm ontspannen staat, waarbij mijn stem soms helemaal vrij wordt. Het zingen is nog belangrijker geworden voor mij. Er is een lied voor elke gelegenheid. Zelfs in mijn dromen klinkt mijn stem. Mijn strenge, innerlijke criticus is in slaap gesust door alle klanken. Daarnaast heb ik mij leren uiten- door te verwoorden wat ik vind of voel, geef ik ruimte aan wat leeft in mij. Het resultaat Het versterken van mijn hulpbron heeft mij balans gebracht. Ik ben verbaasd over hoe goed ik kan omgaan met tegenslagen. Ik ben verrast hoe mijn creativiteit samen met mijn stem omhoog borrelt. Ik hoor mijn innerlijke stem beter dan ooit. Ik merk dat ik op meerdere gebieden beter bij mezelf kan blijven. Voorheen kon een volle vergadering of een verjaardag mij leegtrekken. Doordat ik met mijn aandacht in mijn basis aanwezig ben, houd ik regie. Ik kies zelf waar ik mijn energie aan besteed, én ik geef niet alles weg. De ultieme zelfzorg.  Vanuit die zelfzorg, kan ik beter afstemmen op een ander. Ik ben in mezelf aanwezig, en kan vanuit daar aanwezig zijn bij de ander. Zonder dat ik bij de ander iets wil fiksen of iets van zijn/ haar gevoel wil wegnemen. Ik blijf in mijn ruimte, waardoor de ander ook ademruimte houdt. Hierdoor ben ik een betere gesprekspartner, de ander voelt zich écht gezien door mij.