Verbinding door verlies

Michelle • 12 maart 2026

Het blijft bijzonder hoe rouw werkt...


Mijn oom is overleden. De jongste broer van mijn vader. Ik vind het bijzonder hoe rouw uit het heden (opnieuw) raakt aan rouw uit het verleden. Dit overlijden brengt mij terug naar het afscheid van mijn vader. Een afscheid dat voor mij niet rond voelde.


De raakvlakken met mijn oom

Mijn oom was mijn lievelingsoom. De jongste van het gezin, net als ik. Er zat flink wat leeftijdsverschil tussen hem en zijn broers, net als bij mij. Ik weet dat hij het ook niet altijd eens was met hoe het vroeger thuis ging. Wellicht hadden wij meer raakvlakken dan ik besefte.


Ik weet nog dat mijn oom mij als kind troostte toen ik ruzie had met mijn vader. Ik herinner me niet precies wat er gebeurde, maar het gevoel is me bij gebleven. Hij was er voor mij, hij luisterde. En dat terwijl hij in die periode van zijn leven zelf in het donker zat. Ik begrijp nu waarom hij er daarna niet meer voor mij was. Hij was dit voorval vergeten. Maar toen en daar, in de intentie, was hij er voor mij.


Vijf jaar geleden reikte ik uit naar mijn oom. Ik had vragen over vroeger, die ik op dat moment niet meer aan mijn vader kon stellen. Mijn oom en tante luisterden naar mijn verhaal. Mijn oom vertelde over hoe het er in hun gezin van herkomst aan toe ging. Hij vertelde hoe mijn opa na de oorlog was teruggelopen vanuit een fabriek in Duitsland. Wat deze ervaring met zijn gevoel van eigenwaarde had gedaan. Hoeveel last mijn oma had van het feit dat zij als getrouwde vrouw niet mocht werken. Hoe opa ziek en onvoorspelbaar werd. Tot het niet meer ging. Een lang verblijf in een verzorgingstehuis volgde. Mijn oom is dit bespaard gebleven. Daar ben ik dankbaar voor.


De trekkracht van de zwaarte

Ik voel het verdriet in mijn familiesysteem. Ik voel mijn eigen verdriet rondom dan dat wat er niet was. Ik her-voel wat er gevoeld mag worden. Het litteken rond de barst gaat langzaam open. Het litteken rondom het verlies van dat wat er was én dat wat er niet was.


Wat was het veel, wat was het zwaar. Zoveel trauma wordt aangeraakt, zoveel onbegrip, zoveel onuitgesproken woorden. Zoveel loyaliteitsconflicten, jaloezie, gestolde emoties. Zo, zoveel. Het was zoveel. (*Teruglezend herken ik hier dat wat ik voelde niet alleen van mij was, ik tapte in op de zwaarte in het familiesysteem/ het intergenerationeel trauma).



Terwijl ik dit schrijf, raak ik vermengd met de veelheid ervan. Het kleine meisje in mij is geactiveerd, wat ik voel doordat ik een knoop in mijn zij voel. Mijn beschermdeel maakt zich groter, ik merk dat de spanning in mijn lijf toeneemt. Dus ik leg mijn pen neer.

Terug naar mijn anker

Toen ik de vorige drie alinea’s schreef, raakte ik vermengd met een traumadeel. Ik kwam in toen en daar. De trekkracht van dit stuk is overweldigend, alsof ik in een afvoerputje word getrokken. Ik ben dankbaar dat ik dit zojuist herkende. Ik kon terug in het hier en nu komen door te ademen. Ik voelde de aarde onder mijn voeten. Ik liet de opgebouwde spanning wegvloeien. Ik kon de vogeltjes horen, ik voelde de zon op mijn gezicht.


Voor mijn gesloten ogen zag ik mijn hulpbron, het anker. Ik visualiseerde het anker in mijn lichaam, met de onderkant in mijn bekken. Die wiegende basis laat mij meeveren op dat wat er is. Tegelijkertijd houdt het mij rechtop. In het 'hier en nu' kon mijn kleine meisje verzachten. Ik besloot mijn schrijven even te laten en ging zingen en klinken.


Zingen vanuit een open hart

Ik merkte hoe de klanken mij troosten. De barsten vulden zich met liefde en licht. Ik dacht aan mijn oom en hoe hij zelfzorg toepaste. Hij was graag in de natuur. De bossen in Nederland deden het niet voor hem. Dus trok hij er alleen op uit, en wandelde vele kilometers in het buitenland. Ik vraag me af of zijn vader naast hem wandelde.


Verstilling voorbij de woorden

Ik stel me voor hoe mijn oom nu met mijn vader en hun ouders door de natuur lopen. Voorbij de woorden, voorbij de gebeurtenissen. Hun liefdevolle intenties naar elkaar geruisloos voelbaar. Dit beeld werkt helend voor mij, ik word er stil van. Ik voel dat er verstilling komt in de mannenkant van mijn familiesysteem. En met dat ik dit schrijf, hoor ik de vogeltjes weer fluiten. Rust zacht, lieve oom.


Terugblik

Poeh, het schrijven van deze tekst was een helende reis op zich. Ik heb onderdelen van wat ik schreef weggelaten (om anderen niet te kwetsen). Het kwetsbare deel waar ik in terechtkwam, heb ik bewust laten staan. Ik weet dat ik niet de enige ben die vermengd kan raken in oude delen. Ik hoop dat mijn eerlijke verhaal jou laat weten dat je hier niet alleen in bent. Dat je jezelf kunt toestaan om je eigen gevoelens te verkennen.


Er is zoveel te voelen, wat in vorige generaties weggestopt moest worden. Deze verborgen lading mag aan het licht komen, zodat het mag verzachten en zacht kan helen. Misschien heb jij na het lezen van dit blog de behoefte voelt om naar mij uit te reiken. Daar sta ik open voor.


Hier en nu

Heb je gemerkt hoe relatief snel ik in het hier en nu terug kon komen? Aanvankelijk kon ik dit niet (alleen). Ik heb dit geleerd in therapie, in contact met anderen en in opleidingen en workshops. Wil jij voor jezelf leren hoe je hiermee om kunt gaan? Ervaren hoe een veilige relatie jou hierbij een basis kan geven? Ik reis graag met je mee.

Wil jij dieper ingaan op dit onderwerp?

Laat het me weten, ik ont-moet je graag!

Welkom bij Coachpraktijk Eigenlijk Meer weten over mijn aanbod?

Plan een gratis  kennismaking

Een foto van Lizzie en mij, in verbinding.
door Michelle 6 maart 2026
Een angstige hond, een fotograaf op een vlonder en de kracht van zachte reacties. Over triggers, veiligheid en het verstevigen van je eigen anker.
door Michelle 9 februari 2026
Twee jaar geleden kwam ik voor het eerst in aanraking met mantra’s zingen op de retraite bij True Circle. Het zingen deed mij goed, al bleef mijn besef ‘nog hangen’ bij dat het mooi en fijn was. True Circle biedt Magic moments met mantrazingen aan in Haarlem of Amsterdam. Hier ga ik soms naar toe met mijn lieve vriendin Marianne, daarnaast ging ik op zoek naar plek om dichter bij huis in de mantra’s te kunnen zakken. Marianne vroeg mij mee naar een retraite in de ashram in Loenen . Dit was de plek waar ik voor het eerst een harmonium hoorde. Ik werd gevangen door het warme geluid. Meerstemmig zingen werd makkelijker, doordat er al een akkoord hoorbaar was. 's Avonds zongen we Kirtan in de tempel bij het vuur. En daar gebeurde iets magisch. Mijn zang leek boven mijzelf uit te stijgen. De klanken gingen als vanzelf door mij heen en wow, wat was het mooi. Ik was onder de indruk van wat er gebeurde, ik had er bijna geen woorden voor. Een andere deelnemer kon woorden geven aan mijn ervaring. Ze begreep mijn geraaktheid hierin. Ik was losgekomen van mijn ‘ik’ (of de ik die ik dacht dat ik was). Ik voelde de verbinding met mezelf en de mensen rondom mij. Stuiterend van de energie kon ik mijn slaap niet vinden, wat niet erg was want de mooie klanken bleven door mij heen klinken. Vanaf dat weekend werd mantrazingen nog belangrijker voor mij. Ik wenste een groep in mijn omgeving en na een aantal zangcirkels bezocht te hebben, belandde ik op de site mantrazingen.nl . Daar las ik over het verdiepingsprogramma Yoga of sound , wat aangeboden wordt door Gauranga Hontelez. Ik voelde dat dit klopte voor mij, al was de tijd nog niet juist voor mij. Afgelopen september nam ik voor het eerst deel aan het mantrazingen op de eerste vrijdagavond van de maand. Het klopte, dus ging ik weer in oktober. Met mijn lieve tante in mijn hart zong ik ‘wahe guru’. Ik ging zo op in de muziek, dat ‘het’ weer gebeurde. Ik ging op in de klanken en zong, klonk als vanzelf. Toen mijn tante een paar dagen later overleed, bleef de mantra bij me, troostend, verzachtend. Hierna wist ik het zeker, dit verdiepingsprogramma, De yoga van klank, was er ook voor mij. Ik gaf mij op en afgelopen weekend gingen we van start. In het programma krijg ik uitleg over de verschillende vormen van mantra’s, de werking van klanken en ademhalingstechnieken. Gelukkig bestaat een groot gedeelte uit het oefenen en zingen van de mantra’s. Daarnaast voelt het kloppend dat Gauranga aandacht besteedt aan de stilte. Zonder geluid geen stilte en zonder stilte geen geluid. Ik verbond mij met mijn stilteplek en het grotere veld. Ik voel steeds duidelijker hoe mantrazingen ook een plek krijgt in mijn praktijk.
Dankbaar rusten met mijn lieve hulpbron Looney, mijn relaxte kater, spinnend tegen mij aan
door Michelle 1 januari 2026
Een persoonlijk blog over dankbaarheid, innerlijke delen, rouw en heling vanuit lichaamsgerichte traumatherapie. Over vertragen, mildheid en groei. In plaats van stil te staan bij goede voornemens, heb ik op nieuwjaarsdag gevoeld waar ik dankbaar voor ben. Voor alles wat er is en voor wat nog mag komen.
door Michelle 23 november 2025
Wat er gebeurt als je écht je anker voelt Het zonnetje schijnt en smelt het dunne laagje sneeuw dat vannacht is gevallen. De blaadjes zijn nog niet allemaal van de bomen, maar de kou belooft ons: ‘het wordt winter.’ Voor het eerst in vijf jaar voel ik me goed in deze periode. De balans klopt, ik slaap goed, ben overdag lekker bezig. Mijn lijf voelt stabiel en durft zelfs spanning los te laten. De long-covid heeft na lange tijd mijn lijf verlaten. Soms betrap ik me op een heerlijk gevoel in mijn buik. Warm, verliefd bijna. Ik voel me vrij. En in deze vrijheid mag ik mezelf zijn. ‘Gewoon zíjn’, met álles wat ik ben, wens en wil. Ik sta mezelf op een diepere laag toe om voluit te leven. Om voor mezelf te gaan staan. Vanuit deze toestemming kan ik volledige verbindingen aangaan (iets wat mijn liefdesrelatie ten goede komt). Ik mag mijn wensen uit laten komen. De gebeurtenissen van de afgelopen maanden zijn impactvol geweest. Toch voelde ik mij ook hierin stabiel. Vanuit mijn kalme, veilige anker kan ik zowel met het licht als met het donker zijn. Ik merk welke kwaliteiten en inzichten het donker met zich meebrengt. Mijn schaduwdelen mogen meegenieten van de zon die ik in mezelf voel.  Ik ben tevreden en niet meer voortdurend op mijn hoede. Er is rust in mijn hoofd, want ik ben niet meer bezig met ‘wat-als’-scenario's. Ik ervaar vertrouwen in mijn hart. Ook nare gebeurtenissen kan ik dragen. Daar hoef ik niet meer bang voor te zijn. Ik voel mijn grenzen tijdig aan én handel hiernaar, met zorg voor mezelf. En mijn blogs, mijn teksten, vloeien bijna dagelijks uit mijn pen, als vanzelf.
door Michelle 12 november 2025
Afgelopen dinsdag had ik mijn eerste meeloopdag als orthopedagoog op VSO de Ziep. De nieuwe baan is zeer gewenst en zo welkom. Tegelijkertijd vraagt het veel. Bij een nieuwe start vraagt alles om een nieuwe balans. Opnieuw afstemmen op een andere situatie. En hierin ploppen oude thema's op. Ze komen even omhoog omdat ik ergens opnieuw begin. 'Even checken of dit patroon wel opgelost is'. Ik voel de mechanismen haken, gelukkig voel ik de meeste ook van me afglijden. Het voelt als een diepe uitnodiging om bij mezelf te blijven. Iets waar ik het afgelopen jaar nog meer in ben ontwikkeld, maar in deze nieuwigheid om inspanning vraag. Een verandering zet dingen op scherp die gevoeld mogen worden. Thema's die langskomen zijn zelfvertrouwen, hoge verwachtingen van mezelf hebben, doorgaan met doorgaan, acceptatie... Bij het inwerken kom ik zaken tegen die ik nog niet weet. Dat kan ik ook nog niet weten, want ik ben net begonnen. Een deel van mij vindt echter 'dat ik alles moet kunnen'. Een als ik dat niet kan, ben ik niet goed genoeg. Poeh, de oudheid van deze overtuiging hakt erin. Ik voel begrip voor dat kleine meisje in mij dat vroeger zo hard en goed ging werken om maar die erkenning te ervaren. Ertoe te doen. En als de erkenning uitbleef, nog harder ging werken. Maar nu en weet ik: ook als ik iets niet weet, doe ik er toe. Ook als ik iets niet kan, ben ik goed zoals ik ben.
De prachtige witte tipi tussen de bomen. Warm welkom.
door Michelle 31 oktober 2025
Afgelopen weekend was het zover: ik ging voor de tweede keer in mijn leven naar een zweethut. Vier jaar geleden had ik al eerder deelgenomen aan een zweethut, tijdens een transformatieretraite. Ik voelde na de zomer dat het moment was gekomen om de hut in te gaan. Ik wist al langere tijd dat de hut van Huib Beerda van Big Dipper daarvoor de juiste plek was voor mij; en dat klopte. Van te voren waren delen van mij enigszins gespannen. 'Wat als de groep niet fijn voelt'? Beschermdelen wierpen meerdere ‘wat-alsjes’ en ‘pas-maar-opjes’ op me af. Ik herkende deze beschermers in mij en sprak vertrouwen uit: ‘Het voelt goed. Ik kan mezelf reguleren.’ Ik wist dat ook de gespannen delen welkom zouden zijn in de hut. Huib had een duidelijke routebeschrijving gemaakt naar landgoed Quadenoord in Renkum, waardoor ik relaxed door de bossen reed. De keuze om met onze zwarte auto te gaan (in plaats van een witte) bleek verstandig – het bospad was modderig van alle regen. En daar zag ik een grote, witte tipi tussen de boomtoppen staan. Ik liep het pad af naar de tipi en kwam onderweg meerdere cirkels paddenstoelen tegen. Dit voelde al goed. In de tipi werd ik warm ontvangen door de vijf mannen die er al waren. Onbekende mensen, maar ze voelden zó bekend. Een deelnemer zei: ‘We hebben elkaar al eerder gezien.’ ‘Nee,’ antwoordde ik, ‘maar de energie voelt gewoon goed.’ Een warme lach kwam als reactie. ‘Fijn, deze mensen spreken mijn taal’ , dacht ik. Langzaamaan druppelden de overige deelnemers binnen. Bij de eerste deelronde merkten meerdere mensen het goede gevoel, de fijne sfeer en de verbinding op; en die sfeer bleef aanwezig tijdens de voorbereidingen voor de hut. We gingen naar buiten om samen een houtstapel te maken, hout te hakken (dat bleek overigens niet aan mij besteed) en de hut voor te bereiden. Ik heb de hut schoon geharkt. Het groepje paddenstoelen dat ik daarvoor moest weghalen, heb ik een mooi plekje op het altaar naast de hut gegeven. De regen bood een mooi moment voor de lunch. Na de lunch was het droog genoeg om het vuur voor te bereiden. Een zeiltje zorgde ervoor dat de kranten droog bleven. Ik bleek een goede tentpaal te zijn. Toen de voorbereidingen klaar waren, volgde de vuurceremonie. In-druk-wekkend. We mochten de lavastenen, die grandfathers en grandmothers worden genoemd, één voor één op de brandstapel leggen. Iedere steen stond voor iets of iemand. Zo heb ik een steen mogen leggen voor mijn lieve tante Henny en alle liefde en warmte waar zij voor stond en staat. Vuurman Henk zorgde voor een sterk, krachtig vuur. De hut werd verder afgerond door dekens op de hut te leggen. Eén voor één werkten we samen om de lagen aan te brengen. Hard werken bleek onhandig; bedachtzaam de dekens goed leggen en de plooien eruit strijken bleek een mindful klusje. We keerden terug in de cirkel van de tipi. Met behulp van de mooie spreekstok van Daphne Nukoop deelden wij van hart tot hart. Mijn intenties voor de zweethut waren nog helderder geworden. Ik wilde de liefde, warmte en rouw rondom mijn lieve tante meenemen. Daarnaast ging de hut voor mij over zichtbaarheid: het mezelf toestaan te zijn. Te mogen schijnen. En te blijven. Het vuur bleek heet, want voor ik het wist was het tijd om ons om te kleden. Na nog meer zang en het eren van het vuur trad ik als derde de hut binnen.
door Michelle 4 oktober 2025
Het mag licht zijn We keren naar binnen De dagen korter, de avond lang Mag dat licht zijn? De laatste maand is de zin ‘Het mag licht zijn’ in verschillende vormen bij mij. Ik werd me er bewust van in contact met Julia Woike. Wij zagen elkaar na een fijne zomer bij Julia thuis. We deelden allebei over onze processen in de zomer. Wij hadden in de zomer een gevoel van lichtheid ervaren. Dit wilden we mee laten reizen in het normale ritme. Het dagelijkse ritme vraagt om verplichtingen, voldoen aan verwachtingen. Er lijkt een soort gejaagdheid op te zitten, die zwaar kan voelen voor mij. Maar kan dat ook licht zijn? Spelend met deze invalshoek ontstond het thema van onze middagretraite: Naar binnen met Lichtheid. Ik voelde zo'n sprankelende ‘ja’! Vanuit die energie werken Julia en ik nu samen. Bij zo'n nieuwe samenwerking nemen we allebei onze eigen delen mee. Niet alleen de enthousiaste, ook de onzekere, kritische of angstige delen werken mee. Om de hard-willen-werkende delen niet te vergeten. Julia en ik delen met elkaar wat er in ons gebeurt en verstaan elkaar op een diepere laag. Dit werkt enorm bevrijdend voor mij. Er ontstaat meer ruimte voor mijn licht. Het donker mag er zijn, mag gevoeld worden. In het donker voel ik ook mijn innerlijke waakvlam. Natuurlijk zijn er donkere gedachten. Ik (h)erken die als een deel van mij. Die erkenning geeft ruimte. Zo heb ik van de week een lichte treinreis kunnen maken. De zwaarte van mijn verplichte treinreizen uit het verleden trok niet meer aan mij. Ik kon genieten van de voorbijtrekkende natuur. Ik had oog voor de kleuren van de opkomende zon. Ik voelde hoe de oranje gloed over mijn gezicht trok en mijn hart verwarmde. Ik zag hoe de stralen speelden met de mist die over de weilanden trok. Ik kon zijn.
door Michelle 24 september 2025
Afgelopen weekend waren we aan zee. Precies op het moment dat ik het nodig had, na het overlijden van mijn lieve tante. Voor mij bestaat er geen betere plek om tot rust te komen dan in de natuur . De zee en het strand brengen op een diepe laag ontspanning. Een reset voor mijn lijf en geest. Al op de fiets naar zee merkte ik dat ik beter kon ademen. Vrijer. Zodra ik de zee kon zien maakte mijn hart een sprongetje. Schoenen uit, broekspijpen omhoog en hup naar die branding. Met mijn jongste dochter liep ik door het water tot we een muistroom tegenkwamen. De golven van de zee kwamen in botsing met die stroom. Ze lieten de stroom licht bewegen, maar nooit van richting veranderen. Het deed me denken aan hoe tegenslagen soms als een golf tegen me aanduwen. Hierdoor voelt het soms alsof ik afdwaal van mijn koers. Maar zo’n golf kan me niet langdurig van mijn pad afbrengen. Mijn pad blijft, net als de muistroom, als een krachtige onderstroom aanwezig, voelbaar. De warme liefde die ik voor mijn tante voel(de), blijft onderdeel van deze stroming. Laat deze sterker stromen. Lopend door de muistroom zei mijn dochter dat ze haar voeten goed moest neerzetten, omdat ze anders haar balans verloor. Ik antwoordde dat het soms goed was om uit balans te raken, omdat je lijf dan gaat werken om sterker te worden. Mijn dochter rende even later naar haar broer en vader. Ik liep door, terwijl ik mijn opmerking over balans door mijn gedachten liet gaan. Het overlijden van mijn tante en de oude patronen die hierdoor voelbaar werden, hadden mij uit balans gebracht. Maar deze disbalans heeft mij ook verder gebracht.
door Michelle 5 september 2025
Als kind kwam ik graag bij vriendinnen thuis. Ik kon me ontspannen, de waakzaamheid laten zakken. Soms fantaseerde ik dat ik daadwerkelijk daar woonde. Ik moest weliswaar wennen aan de aandacht, maar de gezellige sfeer gaf mij een warm gevoel. Ik kan me weinig gezellige momenten in ons huis herinneren. Een gezellige avond kon ieder moment omslaan in iets anders. Ik begrijp nu dat ik grote delen van mijn jeugd gedissocieerd was. De droomwereld was een manier om aan de gespannen sfeer, ruziënde stemmen en het eenzame gevoel te ontkomen. Ik weet dat mijn ouders van mij hielden. De manier waarop dit getoond werd, was niet wat ik nodig had als kind. Van mijn vader kreeg ik positieve aandacht wanneer ik een prestatie had geleverd. Wanneer ik te luid of spontaan was, kreeg ik negatieve aandacht. Mijn moeder kon haar liefde niet tonen. Ze zat vast in de trauma’s van haar eigen jeugd en stelde zich angstig en dienstbaar op. Beide ouders hebben gegeven wat zij te geven hadden. Maar voor mij als kind voelde ik al: ‘het klopt niet’. De knuffels die gegeven werden, waren vluchtig of oppervlakkig. Het voelde als een glimlach die de ogen niet bereikt. Voor de buitenwereld waren wij een modelgezin – dit was het beeld wat wij naar buiten ‘moesten’ brengen. Als wij hiervan afweken, werd er angstig gereageerd door mijn moeder (‘pas op, anders…’) of bestraffend door mijn vader. Ik heb jaren gekampt met een gevoel van diepe schaamte. Allesverlammend, ik weet nu dat dit toxische schaamte was. De kou en kilte in mijn familiesysteem was hardnekkig. De kou die mijn moeder had gevoeld vanuit haar moeder, is doorgegeven aan mij. Lange tijd heeft mijn hart een bevroren randje gehad. Op een college van Kitlyn Tjin a Djie werd ik getriggerd om na te gaan of er iemand in mijn familie is die wel warmte kan tonen. Bij wie het hart wél klopt. Hierop mediterend kwam ik uit bij mijn lieve tante.
door Michelle 20 augustus 2025
Na een heerlijke zomer starten alle activiteiten weer op. Ik merk weerstand bij mezelf. Ik wil graag zo ontspannen blijven als in de vakantie. Niet meegezogen worden in alle moetjes. Vanuit vroeger heb ik allerlei drijfveren meegekregen. 'Moeten' stagneert, ik wens vanuit flow te leven. Van moeten naar willen...
Meer posts